خواجه نظام الدين عبيد زاكاني
9
أخلاق الأشراف ( فارسى )
مقدّمه عبيد زاكانى ( وفات ، 772 ه . ق . ) 1 . احوال شايد تعجّب كنيد كه در اين مقدّمه عبيد زاكانى شاعر را جزو رجال علم اخلاق ، سياست و علم الاجتماع و در رديف خواجه نظام الملك و ابن مسكويه و خواجه نصير طوسى و ابن خلدون مىآوريم ، زيرا عبيد در ميان ما ايرانيان به هزل و هجوگويى بيشتر شهره است تا به بحث در علم اخلاق و سياست و ادارهء مملكت . امّا بنده مىخواهم در اينجا بگويم كه در همهء دورهء تاريخ اسلامى ايرانى ، وى گذشته از شاعرى و طنزگويى ، از بزرگترين علماى سياسى و اجتماعى نيز بوده است و به ويژه از لحاظ روانشناسى اجتماعى و سياسى مردى بسيار دقيق النظر و تيزبين بوده و انديشههاى دقيق و عميق دارد . اگر غرب بتواند مثلا امثال ماكياولى و هابز و ولتر را از زمرهء صاحبنظران سياسى خود بيرون بگذارد ما نيز مىتوانيم و حقّ داريم عبيد را عالم سياسى نخوانيم . * * * خواجه نظام الدّين عبيد اللّه زاكانى قزوينى ، از شاعران و نويسندگان متفكّر و